Specialty coffee — Tsjechië

Brno: twee dagen, geen plan, alles te voet

Begin hier als je weinig tijd hebt. Zestig cafés in een centrum dat je in twintig minuten doorkruist betekent dat afstand geen planningsprobleem meer is; de enige limiet is hoeveel koffie er tussen ontbijt en sluitingstijd in een mens past. Twee dagen geven je een eerlijk beeld van de stad, en de vorm die daarbij hoort is een rondje en geen route — lopen, stoppen als een zaak er goed uitziet, en de kaart alleen openen om te zien of er in de zijstraat iets staat dat je anders voorbijloopt.

Van de eenenvijftig actieve branderijen zitten er elf in Brno — onder meer Industra, qb en Rebelbean —, meer heeft alleen Praag, en een aantal schenkt aan de eigen bar. Op "van wie is dit?" kan het antwoord hier dus best uit de straat ernaast komen in plaats van uit Praag, en de betere zaken vertellen je ook waarom ze dit seizoen juist die brander hebben gekozen.

Verder: de ochtenden zijn rustiger dan in Praag, het publiek is lokaal en studentikoos, en doordeweeks heeft de barista 's middags tijd om te praten. Reserveren hoeft niet. Bij die dichtheid loopt een geïmproviseerde dag zelden mis, en de twee of drie zaken waar je uiteindelijk terugkomt vind je door een hoek om te slaan, niet door er vooraf over te lezen.

In Praag kies je één tramlijn

Praag telt 178 adressen, meer dan welke eerlijke veertien dagen ook aankan, dus behandel die lijst als kaart en niet als rij die je afwerkt. Kies één tramlijn of één kant van de rivier en open de kaart daarlangs, in plaats van een toptien dwars door de stad achterna te lopen. Bestellen doe je door te vragen wat er vandaag op filter staat: dat wisselt veel sneller dan de espresso, en het antwoord zegt meteen in wat voor zaak je zit. Engels is aan geen enkele bar een probleem.

Aan die bar verschilt er verder weinig — twee molens, een weegschaal onder de filter, een kaartje met farm en proces. Het verschil zit in de zak. Zeventien van de eenenvijftig branderijen in Tsjechië hebben een Praags adres, onder meer Doubleshot, Mamacoffee, Candycane en The Naughty Dog, dus wat je drinkt is vaak gebrand binnen hetzelfde tramnet waarmee je gekomen bent. Vraag wie het gebrand heeft; zit die brander in de stad, dan drink je dezelfde lot later in de week bij de bron. Plan zo'n bezoek doordeweeks — branden is werkdagenwerk, op zaterdag sta je gewoon in de winkel.

En koop hier je bonen. De schappen in Praag zijn dieper dan waar dan ook in het land: de lokale branders plus wat de eigenaar elders uit Tsjechië goed vindt. Ga je door naar Brno of Ostrava, doe je inkopen dan voordat je vertrekt.

Wat er buiten Praag, Brno en Ostrava nog niet op de kaart staat

Ostrava is de enige van de drie die je vóór vertrek helemaal kunt uitlezen. Negen cafés is een shortlist en geen tocht: lees ze de avond ervoor door, kies er twee die passen bij wat je zoekt, en besteed de rest van je aandacht aan de stad zelf. Eén van die adressen is tegelijk de bron — Laura Coffee brandt in Ostrava, net als Father's en Coffee Culture — dus één ochtend dekt zowel het café als de mensen die het bevoorraden, waar je in Praag een geplande omweg voor nodig hebt.

Die korte lijst is meteen de rand van wat er in kaart is gebracht. Buiten Praag, Brno en Ostrava zijn er in Tsjechië nog geen gepubliceerde cafés, terwijl twintig van de eenenvijftig branderijen, verspreid over zeventien plaatsen, precies in dat lege vlak zitten — onder meer Nordbeans in Liberec, Chroast in Hradec Králové, Kmen in České Budějovice en Pikola in Šumperk. Eenendertig van de eenenvijftig zitten dus in de drie steden die wel op de kaart staan; de andere twintig kom je eerst tegen als zak in een schap en pas veel later als plaatsnaam.

Bevalt een zak uit Šumperk of Liberec je in Ostrava of Brno, ga dan verder via de pagina van de brander zelf in plaats van te wachten tot er een café in de buurt verschijnt: de meeste verkopen direct en een aantal schenkt ook, als je binnen werktijd langsgaat. En drink je goed in een Tsjechische stad die hier nog ontbreekt, dan is dat precies het adres dat we willen hebben — de branders zitten er al, de cafés missen nog.